Η τέχνη του να ζεις τη στιγμή. Φιλοσοφία Ζεν

Η μη διαστρεβλωμένη αντίληψη της πραγματικότητας 

είναι ένα ουσιαστικό στοιχείο 

της εμπειρίας του Ζεν. 

Χαρακτηριστική είναι η συνομιλία 

ενός δασκάλου μ’ένα μοναχό.

Κάνεις ποτέ καμία προσπάθεια να κατανοήσεις την αλήθεια; 

Ναι βέβαια. 

Πως εξασκείσαι;

Όταν πεινάω, τρώω. 

Όταν είμαι κουρασμένος κοιμάμαι.

Αυτό το κάνουν όλοι. 

Μπορούμε να πούμε 

πως εξασκούνται με τον ίδιο τρόπο 

που εξασκείσαι εσύ; 

Όχι. 

Γιατί όχι; 

Γιατί όταν τρώνε, δεν τρώνε, 

αλλά σκέφτονται διάφορα άλλα πράγματα 

ενοχλώντας έτσι τους εαυτούς τους.

κι όταν κοιμώνται, 

δεν κοιμώνται, 

αλλά ονειρεύονται χίλια δύο πράγματα.

Να γιατί δεν είναι σαν εμένα. 

Η ιστορία σχεδόν δε χρειάζεται εξήγηση. 

Ο μέσος άνθρωπος που ωθείται 

από ανασφάλεια, απληστία, φόβο, 

είναι διαρκώς πελαγωμένος 

μέσα σ’ένα κόσμο από φαντασίες

(χωρίς να έχει οπωσδήποτε επίγνωση αυτού), 

όπου ντύνει τον κόσμο με ποιότητες 

τις οποίες προβάλει μέσα σε αυτόν 

και οι οποίες όμως δε βρίσκονται εκεί. 

Το ζεν σκοπεύει στη γνώση 

της ίδιας μας της φύσης.

Αναζητεί το ‘Γνώθι σαυτόν’ 

Αλλά αυτή η γνώση 

δεν είναι η γνώση του σύγχρονου ψυχολόγου, 

η επιστημονική γνώση του γνώστη-νου, 

που γνωρίζει τον εαυτό του σαν αντικείμενο. 

Η γνώση του εαυτού στο Ζεν 

είναι γνώση 

που δεν είναι διανοητική, 

που είναι μη αποξενωμένη,

είναι πλήρης εμπειρία 

που ο γνώστης και το γνωστό γίνονται ένα.

Οπως είπε και ο Σουζούκι

’Η βασική ιδέα του Ζεν 

είναι να έρθεις σε επαφή 

με τις εσωτερικές λειτουργίες του είναι σου, 

και να το κάνεις αυτό  

με τον πιο άμεσο δυνατό τρόπο, 

χωρίς να καταφύγεις σ’οτιδήποτε εξωτερικό ή επιπρόσθετο. 

Αυτή η ενόραση στην ίδια σου την φύση, 

δεν είναι διανοητική, 

δε στέκεται απ’έξω, 

αλλά όντας εσωτερική, μέσα-είναι εμπειρική. 

Αυτή η διαφορά 

ανάμεσα στη διανοητική και στην εμπειρική γνώση 

έχει κεντρική σημασία για το Ζεν 

και, ταυτόχρονα , 

αποτελεί μια απ’τις βασικές δυσκολίες του δυτικού μελετητή 

στην προσπάθεια του να κατανοήσει το Ζεν. 

Ζεν και ψυχανάλυση. 

Erich From.Εκδόσεις Μπουκουμάνη.

Οχι προσκόλληση στη σκόνη. Φιλοσοφία Ζεν

Ο Ζενγκετσού, 

ένας Κινέζος δάσκαλος της δυναστείας Τάνγκ 

έγραψε τις παρακάτω συμβουλές για τους μαθητές του: 

Να ζεις μέσα στον κόσμο 

αλλά να μην δημιουργείς προσκολλήσεις 

στη σκόνη του κόσμου,

είναι ο δρόμος ενός αληθινού σπουδαστής του Ζεν.

 Όταν βλέπεις την καλή πράξη του άλλου, 

να ενθαρρύνεις τον εαυτό σου 

να ακολουθεί το παράδειγμά του.

Ακούγοντας τη λαθεμένη πράξη ενός άλλου, 

να συμβουλεύεις τον εαυτό σου να την αποφεύγει. 

Ακόμη και όταν είσαι μόνος σ’ένα σκοτεινό δωμάτιο, 

να είσαι σα να είχες μπροστά σου έναν ευγενή καλεσμένο. 

Να εκφράζεις τα αισθήματά σου, 

αλλά να μη γίνεσαι πιο εκφραστικός 

από την αληθινή σου φύση.

Η φτώχεια να είναι ο θησαυρός σου. 

Ποτέ να μην την ανταλλάξεις για μία εύκολη ζωή. 

Ένας άνθρωπος μπορεί να φαίνεται ανόητος 

κι ωστόσο να μην είναι.

Ίσως φυλάει τη σοφία του προσεκτικά.

Οι αρετές είναι ο καρπός της αυτοπειθαρχίας 

και δεν πέφτουν από τον ουρανό μόνες τους 

σαν τη βροχή ή το χιόνι. 

Η ταπεινοφροσύνη είναι το θεμέλιο όλων των αρετών.

Μία ευγενική καρδιά ποτέ δεν προβάλει τον εαυτό της.

Τα λόγια της είναι σαν σπάνια κοσμήματα, 

που δεν παρουσιάζονται συχνά στους άλλους 

κι έχουν μεγάλη αξία.

Για έναν ειλικρινή σπουδαστή, 

κάθε μέρα είναι μία μέρα τυχερή.

Ο χρόνος περνάει αλλά ο μαθητής δεν μένει πίσω.

Ούτε η δόξα, ούτε η δυσφήμιση 

μπορούν να τον συγκινήσουν.

Να λογοκρίνεις τον εαυτό σου, 

ποτέ κανέναν άλλο.

Μη συζητάς το καλό και το κακό.

Μερικά πράγματα, μολονότι σωστά, 

θεωρούνται κακά επί γενεές.

Επειδή η αξία του σωστού 

μπορεί να αναγνωριστεί μετά από αιώνες, 

δεν υπάρχει λόγος να αναζητάς άμεση αναγνώριση.

Να ζεις με την αιτία 

και άφησε τ’αποτελέσματα 

στο μεγάλο νόμο του σύμπαντος.

Να περνάς κάθε μέρα με ειρηνικό διαλογισμό. 

Ζέν, Τύπος και Ουσία. Εκδόσεις Μπουκουμάνης.

Ο φιλοχρήματος καλλιτέχνης. Ιστορία Ζεν.

Ο Γκέσεν ήταν ένας καλλιτέχνης μοναχός. 

Πριν αρχίσει να σχεδιάζει ή να ζωγραφίζει 

επέμενε πάντοτε να πληρώνεται προκαταβολικά 

και οι αμοιβές που ζητούσε ήταν πολύ υψηλές. 

Ήταν γνωστός σαν ο τσιγκούνης καλλιτέχνης. 

Μία γκέισα του έδωσε κάποτε παραγγελία για ένα πίνακα. 

Πόσα μπορείτε να πληρώσετε; 

Ρώτησε ο Γκέσεν. 

Όσα ζητήσεις, απάντησε η κοπέλα, 

αλλά θέλω να κάνεις το έργο μπροστά μου. 

Έτσι κάποια μέρα, 

η γκέισα κάλεσε τον Γκέσεν σπίτι της, 

όπου έδινε συμπόσιο προς τιμήν του πάτρονα της. 

Ο Γκέσεν με εξαιρετική δεξιοτεχνία του έφτιαξε τον πίνακα. 

Όταν τελείωσε, 

ζήτησε την πιο μεγάλη τιμή 

που είχε ποτέ ζητηθεί στην εποχή του. 

Έλαβε την πληρωμή του. 

Μετά, η Γκέισα στράφηκε προς τον πάτρονα της λέγοντας. 

Το μόνο που θέλει αυτός ο καλλιτέχνης, 

είναι τα χρήματα. 

Οι πίνακές του είναι υπέροχοι 

αλλά ο νούς του είναι βρώμικος. 

Το χρήμα έχει κάνει το νου του σαν λάσπη.

Φτιαγμένο από ένα τόσο βρώμικο νου, 

το έργο του δεν αξίζει να παρουσιάζεται. 

Αργότερα μαθεύτηκε 

ότι ο Γκέσεν είχε τρείς λόγους 

να επιθυμεί τόσο πολύ τα χρήματα.

Μια φοβερή πείνα έπεφτε κάθε τόσο στην επαρχία του. 

Οι πλούσιοι δε βοηθούσαν τους φτωχούς 

και έτσι ο Γκέσεν είχε μία μυστική αποθήκη, 

άγνωστη σε όλους, που την κρατούσε γεμάτη σιτηρά, 

για την αντιμετώπιση της πείνας.

Από το χωριό του ως τον Εθνικό βωμό 

ο δρόμος ήταν σε πολύ κακή κατάσταση 

και πολλοί ταξιδιώτες υπέφεραν όταν τον περνούσαν. 

Ήθελε να φτιάξει έναν καλύτερο δρόμο.

Ο Δάσκαλός του είχε πεθάνει 

χωρίς να πραγματοποιήσει τον πόθο του, 

να χτίσει έναν Ναό 

και ο Γκέσεν επιθυμούσε να φτιάξει αυτόν τον Ναό 

για κείνον. 

Όταν ο Γκέσεν πραγματοποίησησε 

αυτές τις τρείς επιθυμίες του 

πέταξε τα πινέλα και τα υλικά του ζωγράφου , 

αποτραβήχτηκε στα βουνά 

και ποτέ δεν ξαναζωγράφισε.

Ζεν Τύπος και Ουσία. Εκδόσεις Μπουκουμάνης.

Οι δύο μοναχοί και η όμορφη κόρη. Ιστορία Ζέν.

Δύο μοναχοί βάδιζαν σιωπηλά 

πηγαίνοντας σε ένα γειτονικό μοναστήρι. 

Λίγο πρίν το δειλινό έφτασαν στην όχθη ενός ποταμού 

όπου τα νερά είχαν ανέβει 

λόγω των εποχιακών βροχών. 

Εκεί καθόταν λυπημένη μια όμορφη κόρη

καθώς φοβόταν να περάσει στην απέναντι όχθη.

Βλέποντας τους μοναχούς, 

ζήτησε ευγενικά αν θα μπορούσαν να τη βοηθούσαν. 

Ο νεαρός μοναχός χωρίς καν να την κοιτάξει, 

την επέπληξε έντονα 

καθώς θεώρησε 

ότι προσπαθούσε να τους σκανδαλήσει, 

 ενώ ήξερε ότι είχαν πάρει όρκο αγνότητας. 

Τότε ο ηλικιωμένος μοναχός της είπε: 

Καλή μου κοπέλα, 

πως είναι δυνατον να σε αφήσουμε αβοήθητη. 

Χωρίς να το σκεφτεί τη σήκωσε στην πλάτη του 

και την πέρασε απέναντι. 

Τότε η κοπέλα του χαμογέλασε ευγενικά, 

 τον ευχαρίστησε 

και συνέχισε την πορεία της. 

Μετά το γεγονός αυτό οι δύο μοναχοί 

 συνέχισαν τη σιωπηλή τους πορεία 

Οταν έφτασαν στον προορισμό τους, 

ο νεαρός μοναχός που συνέχισε να σκέφτεται την κοπέλα 

δεν κατάφερε να συγκρατηθεί 

και είπε στον συνοδοιπόρο του.

Πώς μπόρεσες και το έκανες αυτό! 

 Είναι εναντια στους όρκους που έχουμε δώσει! 

Τότε ο σοφός μοναχός του απάντησε. 

Αγαπημένε μου αδελφέ! 

 Συγχώρεσέ με! 

Εγω όμως μόνο για μία στιγμή την κράτησα 

και την άφησα κατόπιν! 

Εσύ γιατί την κρατάς ακόμη;

H παραγεμισμένη κούπα. Ιστορία Ζεν

Ένας διάσημος καθηγητής Πανεπιστημίου

επισκέφτηκε κάποτε ένα μοναχό,  γνωστό για τη Σοφία του.

Ανυπομονώντας να τον γνωρίσει περίμενε νευρικά τη σειρά του.

Όταν έγινε δεκτός είδε ένα μικρόσωμο γέροντα 

να πίνει ήρεμα το τσάι του.

Άρχισε λοιπόν να μιλάει,

 κάνοντας συνεχόμενες ερωτήσεις στο μοναχό.

Μόλις ο Γέροντας απαντούσε σε κάτι,

ο Καθηγητής τον διέκοπτε και τον συμπλήρωνε,

μεταπηδώντας από θέμα σε θέμα,

κάνοντας ουσιαστικά επίδειξη των γνώσεων του.

Τότε ο μοναχός του προσέφερε Τσάι.

Αν και  γέμισε η κούπα συνέχισε να σερβίρει, 

και έτσι το τσάι άρχισε να χύνεται στο πάτωμα.

 Ο Καθηγητής εκνευρισμένος είπε:

Μα τι κάνετε, δεν βλέπετε πως η κούπα μου είναι γεμάτη.

Έτσι είναι και το μυαλό σου, απάντησε ο μοναχός.

Ότι και να σου πω,

χύνεται έξω όπως το τσάι σε αυτή την κούπα...

Θα περάσει... Ιστορία Ζεν

Κάποτε στη μακρινή Ανατολή,

ενας μαθητής ήρθε να συμβουλευτεί το Δάσκαλό του

Δάσκαλε,

αυτη την έβδομάδα οι ασκήσεις μου δεν φέρνουν κανένα αποτέλεσμα..

Το σώμα μου πονάει,

το μυαλό μου δεν μπορεί να συγκεντρωθεί

και η καρδιά μου είναι αναστατωμένη...

Θα περάσει...

είπε ο Δάσκαλος με ένα ήρεμο χαμόγελο

Ανακουφισμένος ο μαθητής

ξεκίνησε για το  σπίτι του.

Μια εβδομάδα αργότερα επέστρεψε πολύ χαρούμενος.

Δάσκαλε είχες απόλυτο δίκαιο.

Ολα πια πάνε προς το καλύτερο

και εγω νιώθω πως βαδίζω στο σωστό δρόμο.

Θα περάσει

ξαναείπε ο Δάσκαλος με το ίδιο γαλήνιο χαμόγελο.

Ο μαθητής τότε συνειδητοποίησε το δίδαγμα του Διδασκάλου του

και χαμογέλασε με νόημα..

Τα ξυλοπάπουτσα και η ομπρέλλα. Ιστορία Ζεν.

Μετά από δεκαετή μαθητεία,

ο Tenno έφτασε τον βαθμό του δασκάλου Ζεν.

Υπερήφανος για το κατόρθωμά του

θέλησε να επισκεφθεί το φημισμένο δάσκαλο Nan-in

Μια βροχερή μέρα ξεκίνησε να τον συναντήσει.

Καθώς μπήκε μέσα στο σπίτι, ο δάσκαλος τον υποδέχτηκε με μια ερώτηση

«άφησες τα ξυλοπάπουτσα και την ομπρέλα σου στην είσοδο;»

«Ναι» απάντησε ο Tenno

«Πες μου» συνέχισε ο δάσκαλος

«άφησες την ομπρέλα σου αριστερά από τα ξυλοπάπουτσα ή από τα δεξιά;»

Ο Tenno αιφνιδιάστηκε αρχικά από την ερώτηση
και κατόπιν έσκυψε το κεφάλι
καθώς συνειδητοποίησε οτι στη βιασύνη του να συναντήσει το Δάσκαλο
είχε πετάξει μηχανικά την ομπρέλλα στο πάτωμα
χωρίς να θυμάται που.

Κατάλαβε έτσι ότι δεν είχε ακόμα κατακτήσει την απόλυτη επίγνωση.

Εμεινε λοιπόν στο πλάι του Nan-in ως μαθητής του, για άλλα δέκα χρόνια.



Το στραβό δέντρο. Ιστορία ζεν

Μια φορά ο Λάο-Τσε περπατούσε µε τους µαθητές του στο δάσος

ενώ οι υλοτόµοι εργαζόταν

και το δάσος ήταν γεµάτο µε κομένα δέντρα.

Ο Λάο-Τσε αντιλήφθηκε ένα δέντρο που έστεκε ακόμη όρθιο.

Το δέντρο είχε λοξό, καµπύλο κορµό µε πολλά κλαδιά.

Ο Δάσκαλος έστειλε τους µαθητές να ρωτήσουν,

γιατί δεν έκοψαν αυτό το δέντρο.

Είναι άχρηστο, απάντησε ο παλιότερος υλοτόµος,

απ’ αυτό το δέντρο δεν µπορείς να κάνεις τίποτα.

Οι μαθητές ανέφεραν την απάντηση στον Λαο Τσε
ο οποίος χαμογελώντας τους είπε

Να είστε όπως αυτό το δέντρο, να µάθετε να είστε άχρηστοι

και τότε κανένας δε θα σας πειράζει.

Αυτό το δέντρο είναι σοφό.

Κοιτάξτε γύρω του τα κομένα δέντρα, ήταν ίσια, λυγερά και ψηλά.

Αυτά τα δέντρα ήταν υπερήφανα για τον εαυτό τους

και έγιναν για κάποιους χρήσιµα.

Να είστε ανώφελοι και άχρηστοι,

δηλαδή να µην γίνεστε εµπόρευµα,

που µπορεί κανείς να το πουλήσει και να το αγοράσει.