Γαλήνιο Πνεύμα. Μέγας Βασίλειος.

Όπως στον αισθητό κόσμο, 

μία γαλήνια λίμνη αντικατοπτρίζει 

τη μεγαλοπρέπεια και απεραντοσύνη του ουρανού, 

έτσι και στο νοερό κόσμο, 

ένα γαλήνιο πνεύμα αντικατοπτρίζει 

τη μεγαλοπρέπεια και απεραντοσύνη του Θεού.. 

Γράφει ο Μέγας Βασίλειος..

......................................................

Πρέπει να προσπαθούμε να κρατάμε το πνεύμα μας ήρεμο. 

Διότι όπως ο οφθαλμός που κινείται αδιάκοπα 

και στρέφεται από τη μια μεριά στην άλλη, 

και κοιτάζει πάνω και κάτω, 

δεν μπορεί να δει καθαρά τι βρίσκεται μπροστά του, 

αλλά πρέπει η όραση του να προσηλώνεται σταθερά 

στο αντικείμενο που έχει μπροστά του, 

αν θέλει να έχει καθαρή εικόνα, 

έτσι κι ο νούς του ανθρώπου, 

όταν αποσπάται από αναρίθμητες κοσμικές φροντίδες 

δεν μπορεί να δει ευκρινώς την αλήθεια..

Απ’όλα αυτά υπάρχει μόνο μία διέξοδος-

αποχωρισμός παντελώς από τον κόσμο. 

Αλλά απομάκρυνση από τον κόσμο 

δεν σημαίνει να βγείς από αυτόν σωματικά, 

αλλά να διαχωρίσεις την ψυχή 

από την σύμπνοια με το σώμα...

Σημαίνει επίσης να είσαι έτοιμος 

να δεχτείς στην καρδιά σου 

τις εντυπώσεις που γεννούν εκεί οι θείες διδαχές..

............................................................... 

 Μέγας Βασίλειος. Η Σοφία των Ελλήνων Πατέρων. 

Εκδόσεις Άγκυρα.

Πρόσεχε σεαυτω. Μεγας Βασίλειος

Στην καθημερινή μας ζωή είμαστε ολοκληρωτικά απορροφημένοι

απο οικονομικά, οικογενειακά, κοινωνικά, πολιτικά

και άλλα θέματα.

Ομως αυτά τίποτα δεν έχουν να κάνουν

με την πραγματική μας υπόσταση,

δηλαδή με αυτό που ουσιαστικά είμαστε

ούτε με τον πραγματικό σκοπό της ύπαρξής μας.

Ο Mέγας Βασίλειος λοιπόν συμβουλεύει:

Πρόσεχε τον Εαυτό σου.

Δηλαδή ούτε τα δικά σου,

ούτε τα γύρω από εσένα,

ΑΛΛΑ ΠΡΟΣΕΞΕ ΜΟΝΟ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ.

Διότι άλλο πράγμα είμαστε Εμείς,

άλλο πράγματα τα δικά μας

και άλλο τα γύρω από εμάς.

Εμείς είμαστε η Ψυχή και ο Νούς,

διότι έχουμε πλαστεί σύμφωνα με την εικονα του Κτίστου μας.

Μη δίνεις σημασία στη σάρκα,

ούτε να επιζητείς με κάθε τρόπο οτι είναι αγαθό σε αυτή,

δηλαδή την ομορφιά και απολαύσεις ηδονικές και μακροζωία,

ούτε να θαυμάζεις τα χρήματα, τη δόξα και την εξουσία,

ΑΛΛΑ ΠΡΟΣΕΧΕ ΤΟΝ ΕΥΑΤΟ ΣΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΥΧΗ ΣΟΥ.

Αυτή στόλιζε και αυτή φρόντιζε,

ώστε δια της προσοχής να κατορθώσεις να την απαλλάξεις

από ολόκληρο το ρύπο που επικάθεται σε αυτή από την πονηρία.

Να αποκαθαίρεσαι κάθε αίσχος κακίας

και να την κοσμείς και να την φαιδρύνεις

με όλο το κάλος της αρετής.

ΕΞΕΤΑΣΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ.

ΠΟΙΟΣ ΕΙΣΑΙ;

Γνώρισε τη φύση σου,

ότι το μέν σώμα είναι θνητό  

η δε Ψυχή σου αθάνατη.

Η ΖΩΗ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΠΛΗ.

Η μεν προσιδιάζει στη Σάρκα και περνά γρήγορα.

Η άλλη συγγενεύει με την ψυχή

και δεν επιδέχεται περιγραφή.

ΠΡΟΣΕΧΕ ΛΟΙΠΟΝ ΤΟΝ ΕΥΑΤΟ ΣΟΥ

ΚΑΙ ΜΗ ΠΡΟΣΚΟΛΗΘΕΙΣ ΣΤΑ ΘΝΗΤΑ ΣΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΑΙΩΝΙΑ

ΜΗΤΕ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΣΕΙΣ ΤΑ ΑΙΩΝΙΑ ΣΑΝ ΠΕΡΑΣΤΙΚΑ.

Ο Χριστιανός και η Αρχαιοελληνική παιδεία. Μέγας Βασίλειος

Ας έλθουμε τώρα να δούμε και το πώς πρέπει να τα αφομοιώνετε.

(τα μαθήματα της κλασσικής, μη χριστιανικής / θύραθεν παιδείας)

Δεν πρέπει να δίνετε σημασία σε όλα, χωρίς εξαίρεση, τα διδάγματά τους.

Όταν σας εξιστορούν κατορθώματα

ή σας εκθέτουν λόγια καλών ανθρώπων,

να τα δέχεστε με αγάπη,

να κοιτάτε να τους μιμηθήτε, να τους μοιάσετε, όσο μπορείτε.

Όταν όμως φέρνουν στη μέση κακούς ανθρώπους,

πρέπει να αποφεύγετε τις τέτοιες εικόνες,

φράζοντας τ’ αυτιά σας όπως ο Οδυσσέας, που,

καθώς διηγείται ο Όμηρος, ήθελε ν’ αποφύγει τη μελωδία των Σειρήνων.

Απ’ όσα μας διδάσκουν οι παρά πάνω,

θα διαλέγουμε και θα παίρνουμε μονάχα

ό, τι είναι έπαινος της αρετής και κατάκριση της κακίας.

 

Για τον άνθρωπο και τ’ άλλα ζώα,

τα λουλούδια είναι καλά μονάχα για το άρωμά τους και το χρώμα τους.

Για τις μέλισσες όμως, υπάρχει σ’ αυτά και κάτι άλλο:

το μέλι.

Έτσι κι εδώ.

Όσοι στα συγγράμματα των αρχαίων Ελλήνων

δεν αναζητούν μονάχα τη γλύκα και τη χάρη του λόγου,

μπορούν ν’ αποκομίσουν και κάποια ωφέλεια για την ψυχή.

Πρέπει, λοιπόν,

αυτά τα συγγράμματα να τα σπουδάζουμε

ακολουθώντας το παράδειγμα των μελισσών.

Οι μέλισσες δεν πετάνε σε όλα τα λουλούδια με τον ίδιο τρόπο.

Κι όπου καθίσουν, δεν κοιτάνε να τα πάρουν όλα.

Παίρνουν μονάχα όσο χρειάζεται στη δουλειά τους

και το υπόλοιπο το παρατούν και φεύγουν.

Έτσι κι εμείς, αν είμαστε φρόνιμοι.

Θα πάρουμε απ’ αυτά τα κείμενα ό, τι συγγενεύει με την αλήθεια

και μας χρειάζεται και τα υπόλοιπα θα τα αφήσουμε πίσω μας.

Κι όπως, κόβοντας το τριαντάφυλλο,

αποφεύγουμε τ’ αγκάθια της τριανταφυλλιάς,

έτσι κι από τα κείμενα αυτά θα πάρουμε ό, τι είναι χρήσιμο

και θα φυλάξουμε τον εαυτό μας απ’ ό, τι είναι επιζήμιο.

Από την πρώτη, λοιπόν, στιγμή πρέπει να εξετάζουμε τα διδάγματα χωριστά

και να τα προσαρμόσουμε στον σκοπό μας,

φέρνοντας, κατά τη δωρική παροιμία τη σχετική με τους κτίστες,

την πέτρα στο αλφάδι.

Μέγας Βασίλειος, Πρὸς τοὺς νέους, ὅπως ἂν ἐξ ἑλληνικῶν ὠφελοῖντο λόγων

Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήνα 1998

Η εμπάθεια ασχημαίνει τον άνθρωπο. Μέγας Βασίλειος

Τί άλλο πράγμα είναι άχαρο και πλέον ειδεχθές από την εμπαθή ψυχή;

Κοίταξε, παρακαλώ εκείνον που θυμώνει

και παρατήρησε πόση αγριότητα και ασχήμια έχει επάνω του.

Κοίταξε πάλι εκείνον που λυπάται

και δες πόση ταπείνωση και κατάπτωση έχει η ψυχή του.

Εκείνος δε που είναι υπόδουλος της λαγνείας και της γαστριμαργίας,

ή όπου είναι τρομαγμένος από διάφορους φόβους,

ποιός θα μπορούσε ακόμη και να τον κοιτάξει;

Διότι η διάθεση της ψυχής διαπερνά και εκχύνεται έξω

έως αυτά τα άκρα του σώματος.

Καθώς βέβαιότατα και τα σημεία του κάλλους της ψυχής

διακρίνονται καθαρά σε όλη την κατάσταση του Αγίου Ανθρώπου.

Είναι ανάγκη λοιπόν να λαμβάνουμε πρόνοια δια το κάλλος αυτό,

δια να μας επαινέσει και ο Νυμφίος Λόγος και να πει

''Ολή καλή η πλησίον μου και μώμος ουκ έστιν εν σοί''